ترجمه و تفسیر آیه 197 سوره بقره                              








تفسیر آیه 197 سوره بقره

ترجمه آیه:

حجّ در ماههاى معینى است. پس هر کس در این [ماه‏]ها، حجّ را [برخود] واجب گرداند، [بداند که‏] در اثناى حجّ، همبسترى و گناه و جدال [روا] نیست، و هر کار نیکى انجام مى‏دهید، خدا آن را مى‏داند، و براى خود توشه برگیرید که در حقیقت، بهترین توشه، پرهیزگارى است، و اى خردمندان! از من پروا کنید.

تفسیر:

این آیه  همچنان احکام حج و زیارت خانه خدا را تعقیب مى‏کند ، و دستورات جدیدى در آن مطرح است که ما به دو مورد آن اشاره می کنیم :

1 - نخست مى‏فرماید : حج در ماههاى معینى است ( الحج اشهر معلومات ) .

منظور از این ماهها، ماههاى شوال ، ذى القعده و ذى الحجه است ( تمام ماه ذى الحجه یا همان ده روز اول ) و این ماهها را اشهر حج مى‏نامند زیرا بخشى از اعمال حج ( مراسم عمره را ) در غیر این ماهها نمى‏توان انجام داد و بخشى را منحصرا در روزهاى نهم تا دوازدهم ماه ذى الحجه باید انجام داد ، و اینکه در قرآن تصریح به نام این ماهها نشده به خاطر آن است که این ماهها براى همه شناخته شده بود ، و قرآن با این عبارت تاکید بر آن مى‏کند .

ضمنا این جمله ، یکى از رسوم خرافى جاهلیت را نفى مى‏کند که گاه به خاطر درگیرى با جنگها یا غیر آن ، ماههاى حج را تغییر و تبدیل مى‏دادند ، و جلو و عقب مى‏کردند ، قرآن مى‏گوید : این ماهها معین و ثابت است ، و تقدیم و تاخیر در آن جایز نیست .

 

2 - سپس به دستور دیگرى در مورد کسانى که با احرام بستن شروع به مناسک حج مى‏کنند اشاره کرده ، مى‏فرماید : آنها که حج را بر خود فرض کرده‏اند ( و احرام بسته‏اند باید بدانند  در حج آمیزش جنسى و گناه و جدال نیست )

( فمن  فرض فیهن الحج فلا رفث و لا فسوق و لا جدال فى الحج ) .

رفث بر وزن قفس در اصل به معنى سخنى است که متضمن مطلبى که ذکر آن قبیح است بوده باشد ، اعم از آمیزش جنسى و یا مقدمات آن ، سپس کنایه از جماع قرار داده شده است .

ولى بعضى تصریح کرده‏اند واژه رفث تنها در صورتى به این نوع گفتگوها اطلاق مى‏شود که در حضور زنان باشد و اگر در غیاب آنها باشد ، رفث نامیده نمى‏شود .

بعضى نیز اصل آن را به معنى تمایل عملى به زنان دانسته‏اند که از مزاح و لمس و تماس شروع مى‏شود و به آمیزش جنسى پایان مى‏گیرد .

فسوق به معنى گناه و خارج شدن از اطاعت خدا است .

و جدال به معنى گفتگوى توأم با نزاع است ، و در اصل به معنى محکم پیچیدن طناب است و از آنجا که طرفین گفتگوى آمیخته با نزاع به یکدیگر مى‏پیچند و هر کدام مى‏خواهد سخن خود را به کرسى بنشاند ، این واژه در آن به کار رفته است .

به هر حال طبق این دستور حاجیان به هنگام احرام ، نه حق نزدیکى با همسران دارند و نه کلمات دروغ و فحش دادن ( گر چه این کار در غیر موقع احرام نیز حرام است ، ولى یکى از بیست و پنج امرى است که محرم باید ترک کند ) و همچنین از کارهایى که بر آنها حرام است جدال است ، و سوگند خوردن ، خواه راست باشد یا دروغ ، و گفتن لا و الله - بلى و الله .

به این ترتیب محیط حج باید از تمتعات جنسى و همچنین انجام گناهان و گفتگوهاى بى‏فایده و جر و بحثها و کشمکشهاى بیهوده پاک باشد ، زیرا محیط عبادت و اخلاص و ترک لذایذ مادى است ، محیطى است که روح انسان باید از آن نیرو بگیرد و یکباره از جهان ماده جدا شود ، و به عالم ماوراء ماده راه یابد و در عین  حال رشته الفت و اتحاد و اتفاق و برادرى در میان مسلمانان محکم گردد و هر کارى که با این امور منافات دارد ممنوع است .

البته هر کدام از این احکام ، شرح و بسط و شرایطى دارد که در کتب مناسک حج آمده است

منبع : تفسیر نمونه